W sprawie podstawy prawnej oraz zasadności pobierania opłat administracyjnych za wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi dla strażaków OSP
- Rodzaj: Interpelacja
- Skierowane do: Starosta Łódzki Wschodni
- Interpelujący: Ewa Kotecka
- Data wpływu: 30-06-2026
- Data przekazania: 30-06-2026
- Treść:
Działając jako Radna Rady Powiatu Łódzkiego Wschodniego, na podstawie art. 21 ust. 1 i 9 -13 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1684) oraz w nawiązaniu do art. 63 Konstytucji RP, zwracam się z oficjalnym zapytaniem dotyczącym procedur stosowanych przez Wydział Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego Łódzkiego Wschodniego.
W związku z niepokojącymi sygnałami od członków lokalnych jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, wnoszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania:
1. Na jakiej podstawie prawnej Wydział Komunikacji i Transportu żąda od strażaków-ratowników OSP uiszczania opłaty w wysokości 50 zł za wydanie lub przedłużenie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi po dniu 18 maja 2026 roku?
2. Czy tut. Urząd pobrał rzeczone opłaty w kwocie 50 zł od spraw będących w toku lub wniosków złożonych przez członków OSP po dniu 18 maja 2026 roku?
3. Jeśli tak, jaka jest łączna liczba takich przypadków oraz suma pobranych środków? W jaki sposób oraz w jakim terminie Urząd dokona zwrotu nienależnie pobranych opłat?
4. Czy zwrot ten nastąpi z urzędu, tak aby wyeliminować jakąkolwiek uciążliwość po stronie strażaków-ratowników OSP?
5. Czy i kiedy zostały podjęte działania mające na celu techniczną i formalną aktualizację systemów teleinformatycznych, formularzy wniosków oraz procedur wewnętrznych Wydziału Komunikacji i Transportu, aby dostosować je do zmian w prawie krajowym obowiązujących od 18 maja 2026 roku?Żądanie od strażaków-ratowników OSP opłaty 50 zł stanowi działanie bez podstawy prawnej i narusza art. 7 Konstytucji RP. Wszelkie argumenty urzędu oparte na niezaaktualizowanych wzorach formularzy czy automatyzacji systemów księgowych nie mogą stać ponad przepisami ustawy.
Zwracam jednocześnie uwagę, że w karcie informacyjnej BIP Starostwa Łódzkiego Wschodniego opublikowane są informacje wprowadzające w błąd, bowiem „Wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub przewożącym wartości pieniężne - Przedłużenie”, wśród wymogów jest: złożenie wniosku i uiszczenie opłaty.
Mając na uwadze powyższe, wnoszę o niezwłoczne wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w petitum oraz wydanie pilnych dyspozycji pracownikom Wydziału Komunikacji i Transportu w celu dostosowania procedur do obowiązującego stanu prawnego.
Odpowiedź na niniejsze pismo proszę skierować na wskazany w nagłówku adres e- mail w ustawowym terminie.UZASADNIENIE
Zgodnie z napływającymi zgłoszeniami, Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego Łódzkiego Wschodniego wciąż uzależnia wydanie lub przedłużenie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi OSP od wniesienia opłaty administracyjnej w kwocie 50 zł. Praktyka ta stoi w bezpośredniej i rażącej sprzeczności z aktualnym stanem prawnym w Rzeczypospolitej Polskiej.
Kwestie wydawania uprawnień dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1226, z póżn. zm.). Przepisów tych nie należy mylić z ustawą - Prawo o ruchu drogowym, w której analogiczny art. 109 został uchylony wiele lat temu. W dniu 18 maja 2026 r. weszła w życie Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 180), która jako pakiet rozwiązań dedykowanych formacjom ratowniczym znowelizowała m.in. ustawę o Ochotniczych Strażach Pożarnych oraz ustawę o kierujących pojazdami.
Akt ten dokonał kluczowej i bezwzględnej modyfikacji przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie kosztów ponoszonych przez strażaków / ratowników ochotniczych straży pożarnych. Zgodnie z aktualnym, obowiązującym brzmieniem znowelizowanego nowelizowanych przepisów W ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami:.
Art. 109 ust. 1: „Starosta wydaje zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub pojazdem przewożącym wartości pieniężne, w drodze decyzji administracyjnej, za opłatą, o której mowa w ust. 2, z wyjątkiem ust. 6 [...]”
Art. 109 ust. 6: „Wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi ochotniczych straży pożarnych, górskiego ochotniczego pogotowia ratunkowego, tatrzańskiego ochotniczego pogotowia ratunkowego, wodnego ochotniczego pogotowia ratunkowego oraz morskiej służby poszukiwania i ratownictwa jest zwolnione z opłaty.”
Użyte przez ustawodawcę sformułowanie „jest zwolnione z opłaty" ma charakter imperatywny (bezwzględnie obowiązujący). Przepisy prawa administracyjnego ani ustawa o samorządzie powiatowym nie przyznają Starostom ani Radom Powiatu uprawnień do modyfikowania, ograniczania czy zawieszania zwolnień ustawowych w drodze aktów prawa miejscowego bądź wewnętrznych zarządzeń. Ponadto w ustawie nowelizującej nie zawarto przepisów przejściowych, które pozwalałyby na utrzymanie opłat dla spraw w toku. Zgodnie z utrwaloną zasadą bezpośredniego działania nowego prawa w postępowaniu administracyjnym, od dnia 18 maja 2026 r. każda decyzja w tym zakresie musi być wydana bezpłatnie, bez względu na datę złożenia pierwotnego wniosku. - Załączniki do pobrania:
Odpowiedź
- Odpowiadający: Starosta Łódzki Wschodni Mateusz Karwowski
- Wydział merytoryczny: Wydział Komunikacji i Transportu
- Data odpowiedzi: 07-07-2026
- Treść:
W odpowiedzi na interpelację dotyczącą podstawy prawnej oraz zasadności pobierania opłat administracyjnych za wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdami uprzywilejowanymi dla strażaków OSP, poniżej przedstawiam szczegółowe wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie.
Do dnia 17 maja 2026 r. podstawą pobierania opłaty w wysokości 50 zł za wydanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym był art. 109 ust. 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Z dniem 18 maja 2026 r. weszła w życie nowelizacja przepisów (Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o kierujących pojazdami, Dz. U. z 2026 r. poz. 180), która zwolniła strażaków OSP z tego obowiązku finansowego. Pobieranie opłat po tym terminie stanowiło błąd proceduralny. Wynikał on bezpośrednio z nałożenia się kilku wyjątkowych okoliczności:
• Kumulacji szerokich zmian legislacyjnych dotyczących wchodzących w życie w różnych terminach (cztery ustawy ), co drastycznie zwiększyło ogólną liczbę spraw i obciążenie Wydziału Komunikacji.
• Długotrwałą absencją pracownika merytorycznego z tego zakresu i przeoczenia nowych wytycznych przez pracownika realizującego zastępstwo na tym stanowisku pracy w okresie wdrażania reformy.
W wyniku przeprowadzonej weryfikacji złożonych wniosków ustalono, że po 18 maja odnotowano łącznie dziesięć przypadków, w których pobrano nienależną kwotę 50 zł za wydanie dokumentu dla członków OSP. Ze względu na to, że opłaty były wnoszone przez wnioskodawców
bezpośrednio do kasy starostwa w porozumieniu z Wydziałem Finansowym opłaty zostaną zwrócone bezpośrednio na rachunki bankowe wnioskodawców. Strażacy ani jednostki OSP oprócz podania numeru konta bankowego do zwrotu, nie muszą składać w tej sprawie żadnych
dodatkowych wniosków ani pism.
Natychmiast po otrzymaniu interpelacji podjęto zdecydowane kroki naprawcze mające na celu eliminację błędu i zwrot środków:
• Przeprowadzono pełną weryfikację wszystkich wniosków o wydanie zezwolenia na pojazdy uprzywilejowane złożonych od dnia 18 maja 2026 r. w celu wyeliminowania ryzyka pominięcia jakiejkolwiek osoby poszkodowanej.
• Wnioskodawcy zostali powiadomieni telefonicznie o zaistniałej sytuacji, z prośbą o podanie numeru swojego konta bankowego na które zostanie dokonany zwrot opłaty.
• Uruchomiono procedurę zwrotu środków na konta bankowe wpłacających, która zostanie sfinalizowana niezwłocznie po uzyskaniu tej informacji.• Zaktualizowano informacje na stronie internetowej i BIP-ie.
• Skontaktowano się z właściwymi gminami, ze względu na wcześniejszą możliwość uzyskania zwrotu opłaty przez wnioskodawcę w gminie.
• Podjęto działania kadrowo-organizacyjne, m.in. pracownik zastępujący oraz pozostali pracownicy Wydziału Komunikacji zostali ponownie szczegółowo przeszkoleni z harmonogramu wdrażania poszczególnych etapów nowych ustaw. Wzmocniono także wewnętrzny nadzór nad procedurami w okresie urlopowym i zastępstw, aby zapobiec podobnym incydentom w przyszłości.
Uzupełniając powyższą informację chciałbym poinformować, że aby zapewnić właściwy merytoryczny poziom obsługi interesantów, pracownicy uczestniczą na bieżąco w szkoleniach.
W tym przypadku pracownik merytoryczny wydziału uczestniczył w dniu 6 marca 2026 r. w szkoleniu zewnętrznym pn. „Ustawa o kierujących pojazdami – najnowsze zmiany, bieżące problemy, praktyczne rozwiązania”. W kwietniu naczelnik wydziału brał udział w ogólnopolskiej
konferencji na temat: „Zmian prawnych w obszarze działalności wydziałów komunikacji”.
Dodatkowo w dniu 6 maja 2026r. odbyło się szkolenie pracowników w ramach Wydziału Komunikacji i Transportu na którym omawiano zmiany w ustawach wraz z terminami ich wejścia w życie.
Niemniej ilość fundamentalnych zmian ustawowych, w krótkim czasie, w tym zakresie w połączeniu ze zróżnicowanymi terminami wejścia w życie poszczególnych rozwiązań, skumulowanych w większości w I połowie 2026 roku, nie tylko utrudniają ich interpretację, z uwagi na niespójne przepisy, ale także zwiększają wymagania kadrowo-organizacyjne (zmiany ustaw opublikowane w Dz.U. z 2025 r. poz. 1676 – cztery terminy wejścia w życie, Dz. U. 2025 r. poz. 1734 – trzy terminy, Dz. U. z 2025 r. poz. 1872 – dwa terminy, Dz. U. 2026 poz. 180 – trzy terminy wejścia w życie ). Na koniec dodam, że tylko np. zmiana możliwości uzyskania prawa jazdy od lat 17 spowodowała, wzrost wydawanych miesięcznie profili kierowcy na kat. B z ok. 60 (styczeń, luty) do 194 w czerwcu. Natomiast w okresie 18 maj do 30 czerwca 2026 ilość spraw z zakresu wydawania praw jazdy wyniosła ok. 1423, a spraw z zakresu rejestracji pojazdów 8038.
Powyżej przedstawione okoliczności nie mogą być usprawiedliwieniem zaistniałej sytuacji. Dołożymy wszelkich starań, aby proces zwrotu opłaty dla strażaków ochotników, którzy na co dzień bezinteresownie ratują zdrowie i życie mieszkańców naszego powiatu, przebiegł sprawnie i bez zbędnej zwłoki. - Załączniki do pobrania: